اينجا هستيد: سایت حقوق > حرفه‌های حقوقی > وکالت > آسیب شناسی هتک حرمت وکلای دادگستری
منتشر شده: 11 مه 2015

آسیب شناسی هتک حرمت وکلای دادگستری

هر از گاهی می ببینیم و می شنویم که وکلای دادگستری در محیط دادگستری که خواه و ناخواه هر روزه میزبان آنهاست ، مورد اهانت و بی مهری قرار گرفته اند . در گیری یکی از مامورین انتظامی گارد حفاظت مجتمع قضائی ملا صدرای شیراز با یکی از وکلای دادگستری در چند روز اخیر از این گونه اتفاقات نا رواست.
نگارنده در مقام قضاوت و معرفی مقصر این گونه حوادث ناپسند و ناخوشایند نیست چرا که اولا، خود وکیل دادگستری است و عرق شغلی در قضاوتش بلا اثر نخواهد بود. ثانیا، چون شاهد عینی ماجرا نبوده، نادیده را داوری نمودن دشوار است و اساسا این نوشتار نیز در صدد یافتن گناهکار و بی گناه نیست .
بلکه قبح وقوع چنین حوادثی این انگیزه را ایجاد نموده که به واکاوی علل و ریشه های این برخوردها بپردازیم تا با رفع و دفع آنها بیش از این شاهد چنین رویدادهائی نباشیم .چرا که انعکاس این وقایع به سود هیچکس نیست و تنها تصویری زشت و کدر از مناسبات حرفه ای یک مجموعه در خور احترام را ترسیم مینماید. هر چند دراین یاد داشت کوتاه مجالی برای تجزیه و تحلیل مفصل این معضل نیست، مع الوصف با اکتفا به همین مختصر، نخست از خانه خود شروع میکنم و تلخ میگویم تا بلکه از این تلخکامی خود و مخاطبانم نوش داروئی شفابخش و تسکین دهنده بجویم که شاید بیابم .از این رو از همکارانم میخواهم به این سوال پاسخ دهند که چرا شان و منزلت جایگاهمان آن چنان تنزل یافته که فردی به خود اجازه دهد به تندی و زشتی با ما سخن گوید و یا حتی آنقدر جرات به خرج دهد که با تحکم و تهاجم با وکیل دادگستری برخورد نماید؟ و پرسش دیگر این که چرا در گذشته ها چنین اتفاقاتی رخ نمیداد؟ به یاد می آورم که یکی از وکلای پیش کسوت و سرشناس شهر که یادش گرامی و روحش قرین رحمت پروردگارباد میگفت، زمانی آنقدر وکلا ارج و احترام داشتند که افسران حفاظت دادگستری هنگام ورود و خروجشان با سلام نظامی به آنها ادای احترام می کردند و این احترام نه از سر تکلیف نظامی و اداری بود بلکه به واسطه احترام قلبی و باطنی بود که برای وکلا قائل بودند. قضات و کارمندان دادگاهها با نهایت احترام با وکلا رفتار مینمودند . اغلب با ورود وکلا به احترام آنان بر میخاستند و گاه پس از ختم دادرسی آنها را بدرقه مینمودند و همه این تواضع و تعارفات هیچ اثری در دادرسی عادلانه و سیرقانونی پرونده ها نداشت. نه وکیل چنین توقعی داشت و نه قاضی چنان تصوری. همه چیز به جای خود محفوظ و ملحوظ بود. تردیدی نیست که چنین احترام و بزرگداشتی نه در سایه الزامات قانونی که عمدتا حاصل رفتار بزرگ منشانه و محترمانه افرادی بود که نام و عنوان وکیل دادگستری را داشتند و آن را پاس می داشتند. آن بزرگواران در رفتار و گفتار و کردار حرفه ای خود به نوعی عمل میکردند که احترام همگان اعم از قاضی و کارمند و مامور و موکل و سایرین را بر می انگیختند.
آیا امروزهمه ما نیز آن گونه عمل می کنیم ؟ ایا در قبول نوع پرونده هایمان، درحفظ شان و منزلت خود در مقابل دیگران ؛ در چگونگی برخورد با اصحاب دعوی و حتی همکاران خود، در خودداری از رفتارهای تصنعی افراط آمیز توام با مداهنه و چاپلوسی و یا بالعکس گفتارهای قهر آمیز مقرون به تبختر در ارتباط با دادگستری و اعضا و اجزای آن، در پایبندی به اصول و ارزشهای حرفه ای چه در دادگستری و چه خارج ازآن همه ماهمانند یک وکیل تمام عیار دادگستری عمل نموده ایم؟ آیا همه ما میراث گذشتگان راحفظ کرده ایم ؟ آیا همه ما امانت داران خوبی بوده ایم؟
از دیگر سو روی سخنم با میزبان محترمی است که هر روز پذیرای جمع پر شماری از وکلای دادگستری است. میزبانی ومهربانی در عرف و سنت و مذهب و ملیت ما همیشه همراه بوده اند. از این قواعد نانوشته که بگذریم قانونگذاران نیز به اقتضای زمان و مکان در این وادی وارد شده و تضمین و تامین امنیت و احترام وکلا در حین انجام وظیفه را یادآور شده اند. تبصره 3 ماده واحده مصوب 15/7/70 مجمع تشخیص مصلحت نظام صراحتا بیان می دارد: وکیل در موضع دفاع از احترام و تامینات شغل قضا برخوردار میباشد . ماده 20 لایحه استقلال کانون وکلای دادگستری نیز میگوید : هر كس نسبت به وكيل دادگستري در حين انجام وظيفه وكالتي يا به سبب آن توهين نمايد به حبس تأديبي از پانزده روز الي سه ماه‌ محكوم خواهد گرديد..
همه نیک میدانند که امنیت و احترام وکلا در حین انجام وظیفه آن گونه که مورد اشاره قانونگذار بوده مورد حمایت قرار نگرفته است. منظور،امنیت عمومی نیست که آن خود حساب و کتاب جداگانه ای دارد و متاسفانه در همین چند ماه گذشته دو تن از وکلای دادگستری در تهران و شیراز مورد حمله مرگبار مهاجمین واقع شده و جان خود را از دست دادند که یکی از این حوادث اسف بار در شهریور ماه امسال در شهر شیراز اتفاق افتاد و با کمال تاسف توصیف یکی از روزنامه های پر تیراژشهرمان از قتل یک وکیل دادگستری ،با واژه هلاکت همراه بود که هشدار رییس کانون وکلا را هم به دنبال داشت. منظور از امنیت و احترام مورد نظر قانونگذار اما غلاوه بر امنیت عمومی، تاکید بر تساوی منزلت وکیل و قاضی در حین انجام وظیفه بوده و به معنای تامین امنیت و شان و احترام وکیل در اماکنی خاص مانند دادگاهها و مراجع قضائی و اداری و انتظامی است که وکیل به اقتضای شغل خود در این گونه اماکن آمد وشد دارد و بدون تردید مسئول حفظ امنیت و احترام و مصونیت وی از هر گونه تعرضی که گاه ممکن است از ناحیه اصحاب دعوی و یا اطرافیان آنها لفظا یا فعلا صورت پذیرد و خدای نا کرده منجر به حادثه ای شود، قانونا به عهده مرجعی است که وکیل نزد وی انجام وظیفه مینماید.
و هر گاه چنین تعرضی ان گونه که چند روز پیش رخ داد از ناحیه ماموری باشد که خود مسئول حفظ نظم و آرامش در دادگستری است ، اهمیت موضوع دوچندان میشود زیرا عرفا و عادتا اشخاصی که تصدی انجام کار یا وظیفه ای را بویژه در حوزه امنیت و حفاظت به عهده دارند باید در خصوص چگونگی انجام وظیفه خود توجیه شده و آموزش دیده باشند،که پا از دایره حدود و ثغور مقرر بیرون ننهند و اگرهم بر حسب اتفاق، رفتار یا اقدام خلاف قانونی از ناحیه هر کسی در حوزه تحت مراقبتشان مشاهده کردند با رعایت همه جوانب و با حفظ حرمت افراد و آرامش به مافوق خود گزارش دهند و حق بر خوردهایی از آن نوع را برای خود قائل نباشند. هر چند دیده و شنیده شده که تکریم ارباب رجوع اعم از وکلای دادگستری و سایرین مورد تاکید و تشویق رییس کل دادگاههای عمومی و انقلاب شیراز بوده ، و نتایج محسوسی نیزدر بر داشته است که این خود نشان از حسن مدیریت و فطانت و درایت ایشان دارد ، مع الوصف ضرورت چاره اندیشی برای این گونه تعدیات و تخطیات نیز اجتناب ناپذیر است .
لذا حد اقل انتظار وکلای دادگستری که بجا و معقول نیز هست این است که صرف نظر از مقتضیات و الزامات قانونی ، بر اساس اصول اخلاق اجتماعی و انسانی حریم حرمت آنان حفظ شود چرا که بی احترامی به یک وکیل دادگستری در یک شخص و نام خاص محدود نمیشود بلکه هتک حرمت یک نهاد است و اگر این جایگاه آسیب دید و گاه و بیگاه مورد تهدید و تعرض قرار گرفت فردا و فرداهای آینده که قضات و متصدیان و متولیان محترم دادگستری به حرفه وکالت روی آوردند خود نیز از اشاعه آثار سوء چنین رفتارهائی مصون نخواهند ماند .و حد اقل انتظار از وکلای محترم دادگستری که آنهم موجه و معقول است این است که خود پای بند و مراقب شان و منزلت خویش باشند و در مواجهه احتمالی با این گونه رفتارها، سعه صدر نشان داده و با حفظ وزن و وقار خود و با مدارا و متانت از مقابله به مثل ولو پاسخگوئی لفظی خوداری نمایند تا بیش از این و پس از این شاهد چنین اتفاقات تلخ و نا مطلوبی نباشیم .
انشاءالله


از سایت کانون وکلای فارس